آیا شما شخصیت مهرطلب دارید؟ نشانهها و راههای درمان مهر طلبی
شاید برای شما هم پیش آمده باشد که در برخورد اول با فردی، حجم زیادی از محبت و توجه دریافت کنید و او را انسانی متفاوت و قابل اعتماد بدانید؛ اما با گذشت زمان متوجه شوید این رفتارهای به ظاهر فداکارانه، بیش از آنکه از آرامش درونی ناشی شده باشد، تلاشی مداوم برای جلب تأیید و رضایت شماست. این الگوی رفتاری در روانشناسی غیررسمی با عنوان شخصیت مهرطلب یا سندرم خشنودسازی دیگران (People Pleasing) شناخته میشود.
شخصیت مهرطلب هم برای اطرافیان فرساینده است و هم برای خود فرد فشار روانی قابل توجهی ایجاد میکند. در این مقاله از مجله زندگی سالم به طور دقیق بررسی میکنیم که شخصیت مهرطلب چیست، چه نشانههایی دارد، چه پیامدهایی بهدنبال میآورد و چگونه میتوان از چرخه مهرطلبی خارج شد.
شخصیت مهرطلب چگونه است؟
در منابع تشخیصی رسمی مانند DSM-5، «مهرطلبی» به عنوان یک اختلال روانی مستقل تعریف نشده است. این مفهوم بیشتر به عنوان یک الگوی رفتاری ناسالم شناخته میشود. اصطلاح People Pleasing Syndrome نخستین بار توسط دکتر هریت بریکر در کتاب The Disease to Please مطرح شد.
فرد دارای شخصیت مهرطلب به شدت نیازمند محبت، توجه و تأیید دیگران است. او اغلب خود را فردی مهربان، دلسوز و فداکار میداند، اما در لایههای عمیقتر، از عزتنفس پایین رنج میبرد. اگر واکنش دیگران مطابق انتظارش نباشد، دچار اضطراب، احساس طردشدگی یا بیارزشی میشود.
نشانههای شخصیت مهرطلب
براساس دیدگاه دکتر بریکر، اگر بیشتر از چند مورد از موارد زیر را در خود میبینید، احتمالاً گرفتار سندرم «باید همه را راضی کنم» و مهر طلبی هستید:
- باور دارید همیشه باید نیاز دیگران را برآورده کنید.
- احساس میکنید موظفید حتی بدون درخواست دیگران از آنها مراقبت کنید.
- به مشکلات همه گوش میدهید و تلاش دارید آنها را حل کنید.
- هرگز نباید کسی از شما برنجد یا ناامید شود.
- نیازهای دیگران را بالاتر از نیازهای خود میدانید.
- بهسختی میتوانید «نه» بگویید.
- همیشه باید چهرهای شاد و بینقص از خود نشان دهید.
- مدام تلاش میکنید دیگران را خوشحال نگه دارید.
- برای مشکلات خود بهندرت سراغ دیگران میروید.
تفاوت بین فرد مهربان و فرد مهرطلب
این نکته بسیار مهم است که میان مهربانی سالم و مهرطلبی ناسالم تفاوت قائل شویم. فرد مهربان با عشق و آرامش محبت میکند و توقعی در مقابل ندارد. در حالی که فرد مهرطلب محبت میکند تا در ازای آن تأیید و علاقه دریافت کند؛ و اگر این اتفاق نیفتد، دچار رنج و خشم پنهان میشود.
ازدواج با شخصیت مهرطلب چه پیامدهایی دارد؟
در ابتدای رابطه، ازدواج با یک فرد مهرطلب ممکن است بسیار جذاب به نظر برسد. توجه زیاد، فداکاری و در دسترس بودن مداوم، حس امنیت کاذبی ایجاد میکند. اما با گذشت زمان، این رابطه وارد مرحله فرسایشی میشود.
چرا رابطه با فرد مهرطلب بهتدریج فرسایشی میشود؟
- شریک زندگی مدام دچار احساس گناه میشود، چون نمیتواند پاسخگوی حجم محبتها باشد.
- فرد مهرطلب بهمرور توقعات عاطفی بیشتری پیدا میکند.
- خشم فروخورده به شکل دلخوریهای مداوم یا رفتارهای منفعل-پرخاشگرانه بروز میکند.
در چنین شرایطی، مراجعه به روان شناس و کار روی الگوهای رفتاری، یک ضرورت جدی است.
پیامدهای شخصیت مهرطلب
مهرطلبی علاوه بر آسیب به روابط اجتماعی، میتواند زمینهساز مشکلات روانشناختی دیگر نیز باشد:
- افسردگی: بهخاطر استرس و سرزنش مداوم خود.
- اضطراب: ناشی از ترس دائمی از نارضایتی دیگران.
- پرخاشگری پنهان: به دلیل سرکوب ناراحتیها و انباشته شدن خشم.
راهکارهای رهایی از مهرطلبی
مهرطلبی نیازمند درمان و اصلاح الگوهای رفتاری است. مراجعه به روانشناس میتواند اولین و مؤثرترین گام باشد. علاوه بر آن، اقدامات زیر نیز کمککننده هستند:
- تمرین «نه» گفتن: قبل از پذیرش هر درخواست، مکث کنید و تنها در صورت تمایل واقعی پاسخ مثبت بدهید.
- پرهیز از پیشبینی نیاز دیگران: فقط زمانی کمک کنید که واقعاً از شما خواسته شده باشد.
- تقویت اعتمادبهنفس: موفقیتها و تواناییهای خود را به یاد بیاورید و برای کوچکترین پیشرفتها خود را تحسین کنید.
- کاهش معذرتخواهی بیمورد: فقط وقتی اشتباه کردهاید عذرخواهی کنید، نه برای هر موضوعی.
- خودمراقبتی: به نیازهای خود توجه کنید و یاد بگیرید که عشق به خود، خودخواهی نیست.
سخن پایانی
ریشه بسیاری از الگوهای مهرطلبی در دوران کودکی و شیوه برخورد والدین یا محیط اجتماعی شکل میگیرد. بنابراین ضروری است که والدین با پرهیز از تحقیر کودکان و فراهم کردن محیطی امن و پر از محبت، زمینهساز شکلگیری عزتنفس سالم در آنها شوند.
رهایی از سندرم «باید همه را راضی کنم» فرایندی زمانبر است، اما با آگاهی، تمرین و دریافت کمک حرفهای میتوان به تعادل رسید و زندگی اصیلتر و آرامتری را تجربه کرد.