حکمت بیستونهم نهج البلاغه: گذر عمر و نزدیک شدن مرگ + فایل صوتی
حکمت ۲۹ نهج البلاغه : گذر عمر و نزدیک شدن مرگ، ضرورت یاد مرگ (اخلاقى)
متن عربی حکمت ۲۹
وَ قَالَ إِذَا کُنْتَ فِى إِدْبَارٍ وَ الْمَوْتُ فِى إِقْبَالٍ فَمَا أَسْرَعَ الْمُلْتَقَى.
ترجمه
اگر زندگی دنیا را پشت سر میگذاری، و مرگ به سوی تو در حرکت است، پس چه زودگاه که محل ملاقات تو و مرگ فرا خواهد رسید.
واژگان مهم
- إِدْبَارٍ: پشت کردن، رو به پایان رفتن.
- إِقْبَالٍ: رو آوردن، نزدیک شدن.
- فَمَا أَسْرَعَ: چه زود، چه سریع.
- الْمُلْتَقَى: نقطه دیدار، لحظه مواجهه.
چکیده مفاهیم حکمت ۲۹ نهج البلاغه
در این گفتار کوتاه و هشداردهنده، امام علی(ع) حقیقتی روشن اما فراموششده را یادآوری میکند: انسان از همان لحظه تولد، در مسیرِ رو به پایان دنیا و رو به آغاز مرگ گام میگذارد.
هر چه بر عمر افزوده میشود، فاصله ما تا مرگ کمتر میگردد، بدون آنکه لحظهای این حرکت متوقف شود. بنابراین رسیدنِ لحظه ملاقات مرگ، بسیار نزدیکتر از آن است که پنداشته میشود.
نکتههای حکمت بیستونهم نهج البلاغه
۱. حرکت انسان بهسوی مرگ یک حقیقت دائمی است.
هر روز، هر ساعت و حتی هر نفس، گامی است که انسان از دنیای رو به پایان دور میشود و به مقصد نهاییاش، یعنی آخرت، نزدیکتر میگردد.
۲. لحظهها بیوقفه در گذرند.
- انسان در ظاهر در میان زندگی، فعالیت، شادی و غم است؛ اما در حقیقت، پشت به دنیا کرده و رو به مرگ در حرکت است.
- همین حرکتِ پیوسته و بیتوقف، علت آن است که امام «ملاقات» را سریع و شتابان توصیف میکند.
۳. توصیف دیدار مرگ به عنوان «ملاقات»، نگاه تربیتی دارد.
ملاقات، معمولاً با آگاهی و آمادگی همراه است. این انتخابِ واژه به ما یادآور میشود که مرگ حادثهای هولناک و بیمعنا نیست، بلکه یک ملاقات جدی و قطعی است که باید برای آن آماده بود.
پیامهای حکمت ۲۹ نهج البلاغه
۱. بیدارباشی در برابر غفلت
این سخن امام علی(ع) مانند تذکری تکاندهنده است؛ انسان نباید چنان سرگرم دنیا شود که خیال کند مسیر زندگی پایدار و بیانتهاست. عمر کوتاهتر از آن است که انسان فرصت غفلت داشته باشد.
۲. ضرورت آمادگی دائمی
چون آدمی نمیداند لحظه ملاقات چه زمانی است، شایسته است زندگیاش را چنان سامان دهد که هر زمان فرا رسید، شرمنده و بیتوشه نباشد.
۳. دنیا گذرگاهی است، نه مقصد
پاسخ نوح(ع) به جبرئیل نمونه روشن این حقیقت است:
- دنیا خانهای با دو در است؛ از یکی وارد میشوی و از دیگری بیرون میروی.
- این نگاه، عمق سخن امام را کاملتر میکند: توقفی در کار نیست، مسیر همواره رو به پایان است.
فایل صوتی قسمت اول حکمت ۲۹ نهج البلاغه :
فایل صوتی قسمت دوم :
فایل صوتی قسمت سوم :
مجله زندگی سالم / فایل صوتی شرح و ترجمه حکمت های نهج البلاغه
