تفاوت دادخواست و درخواست چیست؟ بررسی کامل با مثال‌های کاربردی حقوقی + ویدئو

در بسیاری از دعاوی حقوقی، افراد نمی‌دانند برای طرح موضوع باید دادخواست بدهند یا درخواست ثبت کنند. این دو اصطلاح در ظاهر مشابه هستند، اما در حقوق ایران تفاوت‌های مهمی دارند که عدم آگاهی از آن‌ها می‌تواند باعث رد شدن اقدام قضایی یا اتلاف وقت شود. در این مقاله، تفاوت دادخواست و درخواست بر اساس توضیحات یک وکیل پایه یک دادگستری بررسی می‌شود.

مصاحبه اختصاصی مجله زندگی سالم با دکتر مهدی جلیلیان، وکیل پایه یک دادگستری در بخش نکات روزانه حقوقی

تفاوت دادخواست و درخواست چیست؟

دادخواست چیست؟

دادخواست زمانی مطرح می‌شود که فرد یک مطالبه حقوقی دارد و می‌خواهد مرجع قضایی آن را مورد رسیدگی قرار دهد. در واقع، دادخواست آغاز رسمی یک دعوای حقوقی در دادگاه است.

به عنوان مثال:

• شخصی دادخواست مطالبه وجه می‌دهد و اعلام می‌کند که از فرد دیگری طلبکار است.
• فردی دادخواست الزام به انتقال ملک می‌دهد و اعلام می‌کند که شخص دیگری باید ملکی را به نام او منتقل کند.
• مالک ملک دادخواست تخلیه مورد اجاره می‌دهد و می‌گوید مستأجر باید ملک را تخلیه کند.

در تمام این موارد، فرد از دادگاه می‌خواهد که به اصل اختلاف رسیدگی کند و حکم صادر شود.

درخواست چیست؟

درخواست مربوط به مواردی است که در جریان رسیدگی به یک پرونده مطرح می‌شود و هدف آن مطالبه حق یا تقاضای خاص از مرجع قضایی در همان پرونده است.

برای مثال:

• فرد از مرجع قضایی درخواست مطالعه پرونده می‌دهد تا ببیند طرف مقابل چه دفاعیات و مدارکی ارائه داده است.
• شخص درخواست عکسبرداری از پرونده ثبت می‌کند تا از مدارک و صورت‌جلسات نسخه داشته باشد.

در واقع، درخواست مربوط به تقاضاهایی است که در طول رسیدگی مطرح می‌شود، نه برای شروع یک دعوا.

جمع‌بندی تفاوت دادخواست و درخواست

• دادخواست برای شروع دعوای حقوقی و مطالبه حق از دادگاه ارائه می‌شود.
• درخواست برای تقاضاهای جانبی در جریان رسیدگی به پرونده ارائه می‌شود.

سوالات متداول درباره تفاوت دادخواست و درخواست

❓ دادخواست چه زمانی باید داده شود؟

زمانی که فرد قصد دارد یک دعوای حقوقی را مطرح کند و از دادگاه رسیدگی و صدور حکم بخواهد، باید دادخواست ارائه دهد.

❓ درخواست در دادگاه چه کاربردی دارد؟

درخواست برای تقاضاهایی است که در جریان رسیدگی به پرونده مطرح می‌شود، مانند درخواست مطالعه پرونده یا عکسبرداری از آن.

❓ آیا بدون دادخواست می‌توان دعوای حقوقی مطرح کرد؟

خیر، برای طرح دعوای حقوقی در دادگاه، ارائه دادخواست الزامی است و بدون آن رسیدگی آغاز نمی‌شود.